Đột qụy não là tình trạng cấp cứu y tế nghiêm trọng. Bởi đột quỵ não có khả năng gây ra tử vong rất cao cho người bệnh và kéo theo hàng loạt di chứng nghiệm trọng, là gánh nặng cho người bệnh, gia đình và cả xã hội. Nếu bỏ lỡ thời gian vàng thì việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Vậy chẩn đoán đột quỵ não thế nào? Người xung quanh phải xử trí ra sao để cứu sống bệnh nhân. Tất cả sẽ được giải đáp qua bài viết dưới đây.
Đột quỵ não là gì?
Đột quỵ não (hay cơn tai biến mạch máu não) là tình trạng xảy ra khi mất hoặc giảm đột ngột lưu lượng máu tới não hoặc chảy máu bên trong sọ dẫn đến giảm, mất chức năng hoặc chết các tế bào não. Điều này gây ra rối loạn hàng loạt các chức năng sống của cơ thể, nguy cơ tử vong cao và đe doạ tính mạng người bệnh.
Đột quỵ não có hai thể lâm sàng chính:
Đột quỵ do thiếu máu não: đặc trưng bởi sự mất lưu thông máu đột ngột đến một khu vực của não do tắc nghẽn mạch bởi huyết khối hoặc cục tắc ở động mạch não, dẫn đến mất chức năng thần kinh tương ứng. Đột quỵ thiếu máu não hay còn gọi là nhồi máu não phổ biến hơn với tỷ lệ 80-85% các ca đột quỵ
Đột quỵ xuất huyết não có nguyên nhân là do nứt vỡ các động mạch trong não, khiến máu tràn vào các mô gây ra những tổn thương nặng nề. Tuy chiếm tỷ lệ nhỏ những mức độ nguy hiểm lại cao hơn.
Các nhóm nguy cơ gây ra đột quỵ não bao gồm:
Nhóm các yếu tố không thể tác động thay đổi được như: Tuổi cao, giới tính nam, khu vực địa lý, chủng tộc, yếu tố gia đình hoặc di truyền…
Lứa tuổi: tuổi cao là yếu tố nguy cơ cao nhất trong đột qụy. Người ta thấy tuổi từ 75 – 84 bị đột qụy nhiều gấp 25 lần lứa tuổi từ 45 – 54
Giới: nam mắc bệnh nhiều hơn nữ trong mọi nhóm tuổi.
Di truyền: gia đình có người mắc đột quỵ não gây ra nguy cơ mắc cao hơn so với nhóm đối tượng còn lại
Nhóm các yếu tố có thể tác động thay đổi được
Cách bệnh lý nền gây ra đột quỵ não chủ yếu là các bệnh tim mạch như tăng huyết áp, mỡ máu, tiểu đường, bệnh lý về mạch,... gây ra các cục máu đông gây chèn ép mạch máu, ngăn cản lưu thông máu não
Hút thuốc lá: Hút thuốc lá làm nguy cơ đột qụy tăng gấp 3 lần, bỏ thuốc trong vòng 5 năm làm giảm đáng kể nguy cơ đột qụy não
Tiền sử đột qụy: nguy cơ tái phát đột quỵ diễn ra vào 5 năm sau khi diễn ra
Béo phì: với lượng cholesterol máu cao cũng là nguyên nhân gây đột quỵ
Những người có nguy cơ cao cần được điều trị bệnh lý nền và theo dõi sức khoẻ thường xuyên để chẩn đoán đột quỵ não sớm, giúp hạn chế những nguy hại của bệnh.
Người cao tuổi là nhóm có nguy cơ cao mắc đột quỵ não
Chẩn đoán đột quỵ não
Đột quỵ não là một bệnh lý diễn biến nhanh và rất đặc biệt. Bệnh khởi phát đột ngột ngay cả khi bệnh nhân đang làm việc và sinh hoạt bình thường. Cơn đột quỵ có thể đột nhiên xuất hiện các triệu chứng thần kinh khu trú (vận động, cảm giác, giác quan, thực vật và tâm thần), các triệu chứng đạt ngay mức độ nặng nề nhất, không có tiến triển nặng thêm hoặc lan rộng hơn. Để chẩn đoán đột quỵ não, xác định bệnh nhân có gặp phải tình trạng này hay không, cần chú ý các dấu hiệu sau:
+ Rối loạn vận động: Liệt nửa người hoặc một phần tay chân, không thể thực hiện được các động tác đơn giản. Liệt có tính đối xứng. Nuốt khó (cần có thêm triệu chứng khác kết hợp).
+ Rối loạn thăng bằng: đứng không vững, có thể ngã, chú ý không để bệnh nhân va đập.
+ Rối loạn ngôn ngữ: Khó khăn trong việc hiểu, nói, đọc, viết, tính toán,nói khó (cần có thêm triệu chứng khác kết hợp). Không nói được những câu đơn giản.
+ Rối cảm giác, giác quan:Rối loạn cảm giác từng phần hoặc toàn bộ nửa người, mất cảm giác
+ Rối loạn thị giác: mất thị lực một hoặc cả hai bên bên mắt, hoa mắt, nhìn mờ.
+ Các triệu chứng rối loạn tiền đình: cảm giác chóng mặt quay (cần kết hợp với triệu chứng khác).
+ Các triệu chứng tư thế hoặc nhận thức: không thể làm các hoạt động đơn giản như mặc quần áo, chải tóc, đánh răng, rối loạn định hướng không gian, gặp khó khăn trong việc mô phỏng lại hình (như vẽ cái đồng hồ, bông hoa…) hoặc hay quên.
+ Các triệu chứng thần kinh khác: rối loạn ý thức, rối loạn cơ vòng v.v…
Xử trí khi bệnh nhân đột quỵ não
Khi đã phát hiện hoặc nghi ngờ bệnh nhân đột quỵ não, người xung quanh cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến các bệnh viện. Việc tận dụng được thời gian vàng trong điều trị chỉ trong vòng vài tiếng, góp phần rất lớn trong việc cứu sống bệnh nhân.
Khi nghi ngờ người bệnh bị đột quỵ, cần đỡ ngay, không để bệnh nhân bị ngã gây chấn thương nặng hơn. Điều cần làm là:
Đặt người bệnh nằm chỗ thoáng, nghiêng một bên nếu bị nôn,
Móc hết đờm rãi trong miệng cho bệnh nhân để tránh làm tắc nghẽn đường thở, thông khí
Đưa ngay bệnh nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt, đặc biệt là trong 3 giờ đầu, khả năng cứu sống bệnh nhân rất cao. Khi di chuyển, nên để bệnh nhân trên mặt phẳng, nghiêng mặt sang một bên. Ưu tiên các cơ sở y tế gần nhất, không tự ý chuyển viện nếu không có sự đồng ý của bác sĩ.
Chú ý: Không tự ý cho uống thuốc mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ, không để nằm chờ xem bệnh nhân có khỏe lại không. Không áp dụng các hủ tục mê tín để cứu bệnh nhân
Hy vọng với những thông tin vừa cung cấp cách chẩn đoán đột quỵ não và phương pháp xử trí cho người bệnh, sẽ không còn bệnh nhân nào phải đối mặt với hậu quả của đột quỵ não cấp. Mọi thắc mắc xin liên hệ hotline 0944402095 để được hỗ trợ.
Nhận xét
Đăng nhận xét